Claude Anthropic zaprojektował samodzielnie białka lecznicze w laboratorium bez udziału ludzi

Anthropic opublikowało wyniki eksperymentu, w którym modele Claude Opus 4.8 i Claude Mythos Preview samodzielnie zaprojektowały białka wiążące dla 14 z 15 wybranych celów terapeutycznych. Firma podkreśla, że po uruchomieniu kampanii jej pracownicy nie udzielali modelom żadnych wskazówek naukowych ani technicznych, ograniczając się do zatwierdzania dostępu i monitorowania infrastruktury.

Jak przebiegał eksperyment

Modele prowadziły pełny cykl pracy badawczej: analizę celu terapeutycznego, wybór epitopu, generowanie szkieletów strukturalnych, optymalizację sekwencji aminokwasowych i ranking kandydatów. Jedynym punktem odniesienia był około szesnastotysięczny protokół tekstowy opisujący cele eksperymentu. W trybie wielocelowym kampania trwała 48 godzin i wykorzystała do 12 500 godzin obliczeniowych na kartach graficznych Nvidia H100, w trybie pojedynczego celu do 2500 godzin na cel w ciągu 24 godzin.

Zaprojektowane sekwencje trafiały anonimowo do zautomatyzowanego laboratorium Adaptyv Bio. Tam DNA syntetyzowano metodą bezkomórkową, białka produkowano za pomocą zrobotyzowanego pipetowania, a siłę wiązania mierzono techniką rezonansu plazmonów powierzchniowych, przy pięciu stężeniach celu i pomiarach w duplikacie. Twist Bioscience przeprowadził niezależną, równoległą walidację tych samych projektów.

Wyniki na tle konkurencji

Dla celu RBX1 Mythos Preview osiągnął 40 procent skuteczności, podczas gdy uczestnicy branżowego konkursu projektowania białek uzyskali średnio 3,7 procent. Dla celu TNF-alfa Opus 4.8 zaprojektował wiążące cząsteczki działające skutecznie zarówno na warianty ludzkie, jak i małpie oraz mysie tego samego białka, co zwykle wymaga osobnych rund projektowania dla każdego gatunku.

Model poradził sobie gorzej z dwoma trudniejszymi celami: dla sztucznie zaprojektowanej struktury typu beta-baryłka uzyskał jedynie trzy potwierdzone wiązania, a dla białka wiążącego maltozę nie znalazł żadnego działającego kandydata. Anthropic przyznaje, że są to znane słabe punkty obecnych metod projektowania białek, niezależnie od tego, czy prowadzi je człowiek, czy model językowy.

Dlaczego to budzi obawy

Anthropic wprost nazywa te zdolności technologią podwójnego zastosowania. Bez odpowiednich zabezpieczeń te same umiejętności mogłyby posłużyć do prowadzenia niebezpiecznych badań, w tym prac nad bronią biologiczną.

Takie zdolności są też technologią podwójnego zastosowania: bez solidnych zabezpieczeń mogłyby umożliwić złym aktorom prowadzenie niebezpiecznych badań, takich jak rozwój broni biologicznej - Anthropic

Z tego powodu funkcja projektowania białek nie trafiła do publicznie dostępnego Claude Fable 5 i pozostaje zarezerwowana dla programów zaufanego dostępu, obejmujących zweryfikowane instytucje naukowe i partnerów biznesowych. Modele klasy Opus do zastosowań analityczno-chemicznych, w odróżnieniu od projektowania białek, są dostępne szerzej.

Co to zmienia dla laboratoriów

Dla firm biotechnologicznych kluczowy jest nie tylko wynik pojedynczego eksperymentu, ale to, że cały proces badawczy, od hipotezy po zweryfikowany produkt, mógł przebiec bez bieżącego nadzoru naukowca. Koszt takiej kampanii Anthropic szacuje na 10 do 50 tysięcy dolarów, czyli poziom dostępny dla średniej wielkości laboratorium, a nie wyłącznie dla wielkich koncernów farmaceutycznych.

To kolejny sygnał, że laboratoria biotechnologiczne traktują agentów AI już nie jako narzędzie wspomagające, lecz jako samodzielnego wykonawcę części cyklu badawczego. Anthropic podkreśla przy tym, że wyniki zweryfikowały dwie niezależne, zewnętrzne firmy, a nie sam Anthropic, co ma zwiększyć wiarygodność publikowanych liczb wobec środowiska naukowego przyzwyczajonego do sceptycyzmu wobec zapowiedzi firm AI.

Dla polskich instytucji naukowych i biotechnologicznych start-upów wnioski są dwojakie. Z jednej strony spadające koszty projektowania białek wiążących otwierają drogę do prowadzenia zaawansowanych badań bez dostępu do dużych zespołów specjalistów od modelowania molekularnego. Z drugiej strony dostęp do najsilniejszych narzędzi tego typu pozostaje reglamentowany właśnie ze względu na ryzyko nadużyć, co oznacza, że polskie laboratoria będą musiały przechodzić te same procedury weryfikacji co inne zagraniczne instytucje ubiegające się o dostęp.