EY: dyrektorzy finansowi stawiają na AI, ale nie umieją wykazać zwrotu z inwestycji

Firma doradcza EY opublikowała wyniki tegorocznej edycji badania Global DNA of the CFO, w którym dyrektorzy finansowi na całym świecie masowo deklarują wiarę w sztuczną inteligencję, ale przyznają, że ich organizacje nie są gotowe, by tę wiarę zamienić w wymierne wyniki.

Raport, przygotowany na podstawie ankiet i szesnastu pogłębionych wywiadów z dyrektorami finansowymi oraz ekspertami EY, rysuje obraz rozdźwięku między deklaracjami a praktyką. Respondenci reprezentowali organizacje o przychodach lub aktywach od miliarda dolarów wzwyż, a wśród ankietowanych 40 procent stanowiły firmy z obu Ameryk, 35 procent z regionu EMEIA i 25 procent z Azji i Pacyfiku.

Ambicje kontra gotowość

Deklarowany entuzjazm wobec AI nie przekłada się na realne przygotowanie zespołów finansowych. Zaledwie co piąty CFO uznaje swoją funkcję za w pełni gotową do wykorzystania sztucznej inteligencji, a różnica w postrzeganym potencjale technologii między zespołami zaawansowanymi a mniej dojrzałymi jest ogromna. W obszarze dynamicznego ustalania cen odsetek dostrzegających potencjał AI rośnie z 24 procent w zespołach słabiej przygotowanych do 65 procent w zespołach najbardziej zaawansowanych.

EY wskazuje, że barierą rzadko jest sama technologia. Częściej chodzi o jakość danych, brak jasno określonych korzyści biznesowych oraz niedostateczne kompetencje zespołów finansowych. 61 procent respondentów wymienia jakość i obciążenie błędami danych jako główny problem przy uzasadnianiu wydatków na AI przed zarządem, a 51 procent wskazuje na niejasne lub odległe w czasie korzyści.

Przepaść we wpływie na decyzje

Badanie ujawnia też szerszy problem roli CFO w firmie. 60 procent respondentów uważa, że to dyrektor finansowy powinien definiować sposób tworzenia wartości przedsiębiorstwa, ale w praktyce jedynie 25 procent faktycznie prowadzi decyzje inwestycyjne obarczone niepewnością lub o długim horyzoncie zwrotu. Aż 67 procent przyznaje, że pilnie potrzebuje przedefiniować sposób mierzenia wartości firmy, bo tradycyjne wskaźniki finansowe nie nadążają za tempem zmian technologicznych.

Większość CFO już postrzega siebie jako liderów strategicznych. Wyzwaniem jest przełożenie ambicji na działanie - Deirdre Ryan, Global Finance Transformation Leader, EY

Podobny ton pojawia się w komentarzu partnera Ernst & Young LLP, który zwraca uwagę, że eksperymentowanie z AI w działach finansowych to dopiero pierwszy krok, daleki od realnego rozwiązywania najtrudniejszych problemów biznesowych.

Większość funkcji finansowych eksperymentowała z AI, ale nie wykorzystała jej do rozwiązania swoich największych problemów - Ben Castell, partner, Ernst & Young LLP

Transformacja finansów kuleje

Dane o samej transformacji funkcji finansowej są jeszcze bardziej wymowne. Tylko 12 procent respondentów przyznaje, że efekty przeprowadzonej transformacji przewyższyły oczekiwania, a 40 procent mówi o powolnym lub ograniczonym postępie. Zespoły finansowe wciąż poświęcają średnio 47 procent swojego czasu na zadania czysto operacyjne, co ogranicza możliwość zajmowania się analizą strategiczną, do której aspirują dyrektorzy finansowi.

Cytowana w badaniu Tracy Farr, dyrektor finansowa banku inwestycyjnego Lazard, zwraca uwagę na kulturowy wymiar tej zmiany: tradycyjne szkolenie finansistów uczy unikania błędów, podczas gdy praca z AI wymaga akceptacji eksperymentowania przy zachowaniu odpowiedniego nadzoru.

Znaczenie dla firm w Polsce

Dla polskich firm wnioski EY są istotne, bo pokrywają się z tym, co wcześniejsze lokalne badania tej samej firmy pokazywały w innych obszarach wdrażania AI w biznesie: entuzjazm zarządów wyprzedza realną gotowość organizacyjną, a bez uporządkowania danych i nowych sposobów mierzenia efektów inwestycje w sztuczną inteligencję trudno rozliczyć przed radą nadzorczą. Dla działów finansowych oznacza to konkretną rekomendację: zanim padnie pytanie o skalowanie AI, potrzebne jest najpierw uporządkowanie jakości danych i zdefiniowanie nowych wskaźników efektywności, które obejmą również korzyści trudne do wyrażenia w tradycyjnym rachunku zysków i strat.

EY zapowiada, że kolejne edycje badania DNA of the CFO będą śledzić, czy deklarowana gotowość do inwestowania w AI faktycznie przekłada się na wzrost udziału dyrektorów finansowych w kluczowych decyzjach strategicznych firm.